مير محمد اكبر بن محمد شاه ارزانى

مقدمه و فهرست 77

طب اكبرى ( فارسى )

[ 1383 ] انتباه : كثرت تشابه محرقه و نوع اول از مطبقه و فرق آنها . [ 1384 ] انتباه : درمان عوارض حاصل از صعود ابخرهء صفراوى يا رطوبى محرقه به دماغ و يا تشنّج خشك ، شهوت كلبى ، عطسهء متواتر و غشى و ساير اعراض اين تب . [ 1385 ] فايده : برخى جهال ، فرونشاندن حرارت محرقه را موجب تأخير بحران آن مىدانند ولى چنين نيست . [ 1386 ] نوع سوم : غبّ خالصه دايره ؛ يعنى تب خلطى صفراوى كه ماده‌اش در خارج عروق متعفن شود . [ 1387 ] نوع چهارم : غبّ دايرهء غير خالصه ؛ يعنى تب خلطى صفراوى كه صفرا در آن با برخى رطوبات مختلط باشد . [ 1388 ] نوع پنجم : شطر الغبّ ؛ يعنى تب خلطى كه از تركيب صفرا و بلغم افتد اما يكى باهم مخلوط نشده‌اند بلكه هريك در جاى خود متعفن شده‌اند . [ 1389 ] فايده : فرق غب خالصه ، غير خالصه و شطر الغب در كلام سيد اسماعيل جرجانى . [ 1390 ] قسم سوم : در تب‌هاى بلغميهء بسيطه . [ 1391 ] نوع اول : بلغم در بيرون رگها متعفن شود . [ 1392 ] فايده : تعريف بلغم طبيعى ، بورقى و زجاجى . [ 1393 ] فايده : افراد مستعد به ابتلا به اين نوع از تب بلغمى . [ 1394 ] فايده : روش خاص درمان تب بلغمى با منشأ بلغم شور ، بلغم شيرين ، بلغم ترش و بلغم زجاجى . [ 1395 ] نوع دوم : بلغم در درون رگ‌ها متعفن شود ؛ كه خود دو نوع است : محرقه و لثقه [ 1396 ] وجوه تشابه اين تب به دق در كلام نفيس ابن عوض و قرشى . [ 1397 ] فايده : اى بسا اين تب به استسقاء بيانجامد . [ 1398 ] نوعى ديگر : از تب بلغمى به نام « انقيانوس » . [ 1399 ] نوعى ديگر : از تب بلغمى به نام « ليقوريا » . [ 1400 ] نوعى ديگر : از تب بلغمى كه حرارت و سردى باهم در ظاهر و باطن حس شوند . [ 1401 ] فايده : مطالبى دربارهء بلغم زجاجى متعفن . [ 1402 ] دو نوع ديگر از انواع تب‌هاى بلغمى به نام‌هاى « تب نهارى » و « تب ليلى » . [ 1403 ] احتمال وقوع تب نهارى و ليلى از پراكندگى بلغم زجاجى در بدن . [ 1404 ] قسم چهارم : در تب‌هاى سوداوى . [ 1405 ] نوع اول : تب ربع ؛ كه يك روز مىگيرد و دو روز رها مىكند و روز چهارم مىگيرد و لذا به « ربع » مسمى شده است . [ 1406 ] صنف اول : ربع دايره ؛ كه ماده‌اش در خارج عروق متعفن شود .